Język mniejszości narodowej niemieckiej
w Szkole Podstawowej nr 18 im.Orła Białego
w Olsztynie
1. Szkoła umożliwia uczniom podtrzymanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej. Zadanie to realizowane jest w szczególności poprzez organizację nauki języka mniejszości narodowej, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej, w następujących formach:
a) nauka języka mniejszości narodowej – od roku szkolnego 2024/2025 3 godziny tygodniowo (klasy 1-8).
b) nauka własnej historii i kultury – 25 godzin na rok (klasa 5 i 6).
2. Naukę języka mniejszości organizuje dyrektor szkoły, na wniosek składany na zasadzie dobrowolności przez rodziców ucznia, w terminie do 31 marca roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, którego organizacja zajęć ma dotyczyć. W przypadku dziecka rozpoczynającego naukę w szkole – wniosek należy złożyć nie później niż do dnia 31 lipca roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, w którym dziecko rozpocznie naukę w szkole. Złożenie wniosku przez rodziców oznacza, że przez cały okres nauki w danej szkole uczeń objęty będzie nauką języka mniejszości, a prowadzone w szkole zajęcia zaliczone zostaną do obowiązkowych zajęć edukacyjnych ucznia. Możliwe jest złożenie oświadczenia o rezygnacji z nauki języka mniejszości nie później niż do 31 marca roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, którego dotyczy rezygnacja.
3. Dyrektor szkoły zwalnia ucznia klasy VII i VIII szkoły podstawowej z nauki drugiego języka obcego do końca danego roku szkolnego w przypadku, gdy uczeń ten realizuje naukę języka mniejszości narodowej – na wniosek rodziców ucznia złożony nie później niż do dnia 31 marca roku szkolnego poprzedzającego dany rok szkolny. Uczeń klasy VII, który zrezygnuje z nauki języka mniejszości narodowej, jest obowiązany w klasie VIII podjąć naukę drugiego języka obcego nowożytnego w oddziale, do którego uczęszcza (uczeń ten we własnym zakresie wyrównuje różnice programowe w realizacji drugiego języka obcego nowożytnego).
4. Szkoła organizuje nauczanie języka mniejszości w oddziałach szkolnych, jeżeli na naukę języka mniejszości zostanie zgłoszonych na poziomie danej klasy co najmniej 7 uczniów.
5. W przypadku, gdy liczba zgłoszonych uczniów jest mniejsza niż określona w ww. pkt. organizuje się nauczanie języka mniejszości w grupach międzyoddziałowych lub międzyklasowych liczących od 3 do 16 uczniów.
6. Nauczanie języka mniejszości i własnej historii i kultury państwa, z którego obszarem kulturowym utożsamia się mniejszość narodowa, odbywa się na podstawie programów nauczania dopuszczonych do użytku w szkole przez dyrektora szkoły.
7. Ocena z języka mniejszości i języka regionalnego jest wliczana do średniej ocen ucznia i jest umieszczana na świadectwie w miejscu przeznaczonym na oceny z obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Ocena z przedmiotu własna historia i kultura, będącego dla ucznia dodatkowym zajęciem edukacyjnym jest wliczana do średniej ocen ucznia i umieszczana na świadectwie szkolnym w miejscu przeznaczonym na oceny z dodatkowych zajęć edukacyjnych. Ocena ta nie ma wpływu na promocję ucznia i ukończenie przez niego szkoły.
8. Program nauczania języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej dla klas IV – VI szkoły podstawowej.
Autorstwa: Iwony Breguły – Hanysek, Barbary Chyłka i Małgorzaty Paszkowiak.
Chill mit Deutsch – Neu!
Dokumenty do pobrania:
Wniosek o objecie dziecka nauka jezyka mniejszosci narodowej (PDF, 87,9 kB)
Oświadczenie o rezygnacji z objęcia dziecka nauką języka mniejszości narodowej (PDF, 204 kB)
INFORMACJE DLA RODZICÓW
Zadaniem szkoły w zakresie nauczania języka mniejszości narodowej lub etnicznej jest wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia przez wzmacnianie poczucia jego tożsamości kulturowej, historycznej, etnicznej lub narodowej.
Nauczanie języka mniejszości narodowej lub etnicznej powinno być wspierane przez uczenie zwyczajów, obyczajów oraz właściwych zachowań w środowisku rodzinnym, lokalnym i szkolnym.
Rolą nauczyciela jest uświadamianie uczniom, że wspólnoty takie jak rodzina, środowisko lokalne i ojczyzna, stanowią wielką wartość w życiu każdego człowieka i że każdy ma wobec tych wspólnot obowiązki.
Ponadto nieodłącznym elementem pracy szkoły jest też kształtowanie szacunku do swego języka ojczystego.
Cele kształcenia i wychowania języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej. Nowa podstawa programowa z 2022 r. zakłada świadomą znajomość własnego dziedzictwa narodowego poprzez:
– zapoznanie się z podstawowymi utworami i tekstami kultury, które są ważne dla podtrzymania poczucia własnej tożsamości narodowej;
– zaznajomienie się z faktami historycznymi ważnymi dla mniejszości narodowej w odniesieniu do historii rodzimej;
– zaznajomienie się z ważnymi elementami kultury;
– zaznajomienie się z istotnymi faktami życia społecznego, zwłaszcza w odniesieniu do społeczności lokalnej;
– kształtowanie świadomości, że wspólnoty takie jak rodzina, mała i duża ojczyzna jest ogromną wartością w jego życiu.
W ramach świadomości własnego dziedzictwa narodowego uczeń:
– powinien być świadomym własnego dziedzictwa narodowego;
– znać podstawowe utwory literackie i teksty kultury, które ważne są dla poczucia własnej wartości;
– poznać elementy kultury narodowej m.in. poprzez zaznajomienie się z symbolami, legendami i baśniami.
W ramach kształcenia językowego uczeń:
– rozumie wartość języka ojczystego jako narzędzia służącego do komunikacji oraz budowania wspólnoty;
– jest odpowiedzialny za poprawność językową;
– kształci umiejętności i kompetencje związane z porozumiewaniem się zwłaszcza w obszarze: słuchania, mówienia, pisania i czytania w sytuacjach publicznych i prywatnych;
– posługuje się zarówno w mowie jak i piśmie zasadami poprawności językowej.
W ramach kształcenia literackiego i kulturowego uczeń:
– rozwija kompetencje interpretacyjne tekstów literackich i kultury.
W ramach tworzenia wypowiedzi uczeń:
– umiejętnie rozwija swoje wypowiedzi w różnych formach;
– kształci umiejętności związane z wypowiedziami ustnymi tj. recytacją, interpretacją i wygłaszaniem tekstów o charakterze głosowym;
– potrafi tworzyć wypowiedzi pisemne;
– potrafi formułować i wyrażać swoje zdanie i opinię;
– zna i stosuje zasady związane z tworzenie wypowiedzi pisemnej z uwzględnieniem zasad estetyki tekstu oraz poprawnej jego organizacji.
Klasy IV–VIII szkoły podstawowej to czas kształtowania poczucia własnej świadomości narodowej lub etnicznej, poznawania kultury, rozwijania umiejętności komunikacyjnych, doskonalenia myślenia konkretnego i abstrakcyjnego. To również okres formowania się charakteru młodego człowieka, w tym dostrzegania i rozumienia wartości uniwersalnych m.in. prawdy, dobra, piękna.
Zadaniem nauczyciela języka mniejszości narodowej lub etnicznej na II etapie edukacyjnym jest przede wszystkim:
- rozwijanie poczucia tożsamości narodowej lub etnicznej, szacunku do kultury i tradycji;
- rozwijanie motywacji do poznawania języka, kultury, tradycji;
- wychowywanie świadomego odbiorcy i uczestnika kultury;
- kształtowanie postawy otwartości wobec innych kultur i szacunku dla ich dorobku;
- rozwijanie umiejętności sprawnego posługiwania się językiem mniejszości narodowej lub etnicznej w różnych sytuacjach komunikacyjnych z zachowaniem norm kultury, etyki i etykiety językowej;
- kształcenie umiejętności posługiwania się różnymi gatunkami wypowiedzi ustnych i pisemnych, które są niezbędne w edukacji szkolnej oraz w różnych sytuacjach życiowych;
- rozwijanie umiejętności operowania bogatym słownictwem, wykorzystanie go do opisywania świata, oceny postaw i zachowań własnych i innych ludzi;
- kształtowanie samodzielnego docierania do informacji, ich selekcjonowania, krytycznej oceny oraz wykorzystania we własnym rozwoju.
Praca nauczyciela języka mniejszości narodowej lub etnicznej w klasach IV–VIII polega na tworzeniu sytuacji sprzyjających rozwojowi zainteresowań uczniów i ich świadomego uczestnictwa w kulturze.
Nauczyciel w organizowaniu procesu dydaktycznego jest zobowiązany do stosowania rozwiązań metodycznych, które zapewnią integrację kształcenia literackiego, językowego i kulturowego uczniom będących na różnych poziomach rozwoju intelektualnego. W swojej pracy powinien wykorzystywać metody aktywizujące m.in. dyskusję, debatę, dramę, projekt edukacyjny, które wspomagają rozwój samodzielnego docierania do informacji i prezentowania efektów kształcenia przez uczniów.
Sprawdzanie osiągnięć uczniów
Sprawdzanie osiągnięć uczniów jest stałym elementem procesu nauczania. Dzięki niemu nauczyciel otrzymuje informację zwrotną dotyczącą efektywności jego pracy a uczeń wie, na jakim poziomie zdobył wiedzę i umiejętności, co potrafi bardzo dobrze, co powinien jeszcze opanować a nad czym popracować w danym momencie. Kontrolowanie poziomu zdobytych umiejętności powinno być regularne i dotyczyć tematów omawianych na zajęciach. Uczeń powinien zostać wcześniej poinformowany, za co będzie oceniany i w jakiej formie odbędzie się kontrola jego wiedzy oraz w jaki sposób otrzyma informację zwrotną, jeśli chodzi o zdobytą wiedzę i nabyte kompetencje.
Język niemiecki, jako język mniejszości narodowej jest przedmiotem, na który rodzic zapisuje swoje dziecko dobrowolnie, jednakże dziecko uczestniczące w zajęciach z tego języka otrzymuje ocenę, która wliczana jest do średniej ocen i znajduje się na świadectwie wśród przedmiotów obowiązkowych. W związku z powyższym nauczyciel zobowiązany jest do ustalenia oceny śródrocznej oraz oceny rocznej. Uwaga! Ocena śródroczna nie musi być oceną cyfrową. Nauczyciel uczący języka mniejszości narodowej musi mieć na uwadze fakt, że uczeń zapisujący się na zajęcia robi to dobrowolnie, dlatego każda lekcja, nawet ta, na której sprawdzamy wiedzę ucznia powinna być interesująca, zgodna z zasadami rozwoju m.in. przyjazna mózgowi.
Przykładowe metody oceniania uczniów:
– stosowanie elementów oceniania kształtującego tzn. informowanie ucznia na bieżąco o jego dotychczasowych osiągnięciach nie używając do tego sześciostopniowej skali ocen szkolnych;
– sprawdzanie wiedzy za pomocą dostępnych multimedialnych narzędzi np.: Kahoot, Quizizz, Quizlet, Formularze Google, Learning Apps, Bamboozle, Padlet, Nearpod, Genially, Canva, Wakelet, QuizWizzer itp.;
– obserwacja pracy ucznia na lekcjach – oceniamy zaangażowanie i aktywność.
– samoocena ucznia w postaci wypełnienia tabelki osiągnięć np. po zakończonym dziale tematycznym, zagadnieniu gramatycznym – uczeń dokonuje refleksji nad własnym procesem nauki.
Przykładowa tabela samooceny:
| To potrafię… | Znakomicie | Dobrze | Niezbyt dobrze |
| 1. Wymienić części ciała | |||
| 2. Zapytać kolegę co mu dolega | |||
| 3. Powiedzieć lekarzowi co mi dolega | |||
| 4.Napisać sms – a do kolegi z informacją o pogodzie |
